İş Davaları Açısından Zorunlu Arabuluculuk

Bir hukuki ilişkinin kişiler arasında çözülememesi halinde başvurulacak asıl yol yargılama görevi yapan mahkemelere başvurudur. Mahkemelerin uyuşmazlıkları çözüme kavuşturma süreci, çeşitli sebeplerle ülkemizde ne yazık ki oldukça ağır biçimde işlemektedir. Bu yüzden kimi durumlarda alternatif çözüm yollarına başvuru usulü işletilerek, hem Türk Yargısının iş yükünü azaltmak hem de kişilerin uyuşmazlık konularına hızlı bir biçimde çözüm üretilme gayesi güdülmektedir. Arabuluculuk da bu alternatif çözüm yöntemlerinin bir kolunu oluşturmaktadır.  Arabuluculuk, tarafsız bir üçüncü kişinin uyuşmazlık içinde bulunan taraflara kabul edebilecekleri ortak bir çözüm bulma konusunda, yardımcı olmasını gözeten bir uyuşmazlık çözüm yöntemidir. Arabulucuya Başvurma İş Mahkemesi’nin görev alanına giren bazı davalar açısından 7036 Sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ile 01.01.2018 tarihinde dava şartı (bu yol işletilmeden dava açılamama durumu) haline getirilmiştir.

Arabuluculuğa Başvurmanın Zorunlu Olduğu Durumlar

Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları hakkında bu fıkra uygulanmaz. Yani iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan uyuşmazlıklar için arabulucuya başvurmaksızın dava açılabilirken, bunun dışında kalan işçi-işveren alacakları ve tazminatı (Kıdem-İhbar-Ücret-Fazla Mesai…) ve işe iade talebiyle açılan davalarda öncelikle arabulucuya başvuru yapmak zorunlu hale getirilmiştir.

Arabuluculukta Yetki

Arabuluculuk başvurusu karşı tarafın, karşı taraf birden fazla ise bunlardan birinin yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna, arabuluculuk bürosu bulunmayan yerlerde ise görevlendirilen yazı işleri müdürlüğüne yapılır. Karşı taraf en geç ilk toplantıda, yerleşim yeri veya işin yapıldığı yere ilişkin belgelerini sunmak suretiyle arabuluculuk bürosunun yetkisine itiraz edebilir.

Arabulucunun İşi Tamamlama Süresi

Arabulucu yapılan başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren en geç 3 hafta içinde sonuçlandırmak zorundadır. Zorunlu hallerde bu süre 1 hafta daha uzatılabilmektedir.

Arabuluculuk Görüşmelerine Katılma

Arabuluculuk görüşmelerine taraflar bizzat veya avukatları aracılığıyla katılabilirler. İşveren yazılı belgeyle yetkilendirdiği çalışanı da görüşmelerde işvereni temsil edebilir.

Arabuluculuk Görüşmelerine Katılmama Durumunun Sonuçları

Taraflardan biri geçerli bir mazeret olmaksızın ilk toplantıya katılmazsa bu durum tutanakta belirtilir ve yargılama sonunda katılmayan taraf haklı çıksa dahi yargılama giderlerinin tamamını ödemeye mahkum edilir. Ayrıca bu taraf lehine vekalet ücretine de hükmedilmez. Her iki taraf da ilk toplantıya katılmazsa açılacak davada tarafların yaptıkları yargılama giderleri kendi üzerlerinde bırakılılır.

Arabuluculuğa Başvurmanın Zamanaşımı ve Hak Düşürücü Sürelere Etkisi

Arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süreler işlemez.

Arabuluculuk Görüşmesinin Sonuçları

a-) Tarafların anlaşmaya varması:

Arabuluculuk faaliyeti sonunda varılan anlaşmanın kapsamı taraflarca belirlenir, anlaşma belgesi düzenlenmesi halinde bu belge taraflar ve arabulucu tarafından imzalanır. Faaliyet sonunda anlaşılan hususlar hakkında taraflarca dava açılamaz. Taraflar ve Avukatları ile Arabulucunun birlikte imzaladıkları anlaşma belgesi, icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır ve bu belgelerle icra dairesinde doğrudan takip başlatılabilir.

b-) Tarafların anlaşmaya varamaması ve dava açma süresi:

Bu durumda Arabuluculuk faaliyeti sonunda tarafların anlaşamadıklarına dair son tutanak düzenlenir. Bu belge taraflar ve Arabulucu tarafından imzalanır. Taraflar imzalamaktan imtina ederse belgeyi yalnızca Arabulucu imzalar.

Arabuluculuk Faaliyet Sonunda Dava Açılması

Arabuluculuk görüşmelerinden sonuç alınamadığı takdirde Arabulucu tarafından düzenlenen son tutanak tarihinden itibaren 2 hafta içinde taraflarca dava açılabilecektir.