Soybağının Reddi Davası
Soybağı bir kişinin ana ve babası ile arasındaki bağlantıyı ifade eder. Çocuk ile ana arasındaki soybağı doğumla kurulurken, çocuk ile baba arasındaki soybağı ana ile evlilik, tanıma, hakim kararı yoluyla kurulur.
Çocuğun evlilik devam ederken doğması veya evlilik birliği içinde ana rahmine düşmesi, çocukla baba arasındaki soybağının evlilik yoluyla kurulmasını sağlar. Çocuk evlilik içinde doğmasa bile, evlenmeden başlayarak en az 180 gün geçtikten sonra ve evliliğin sona ermesinden başlayarak en fazla 300 gün içinde doğmuşsa evlilik içinde ana rahmine düşmüş sayılır (TMK 287/2).
“Soybağının Reddi” yenilik doğuran bir dava niteliği taşıyan soybağının reddi davasının açılarak babalık karinesinin çürütülmesini ve böylece çocuk ile baba arasındaki soybağının ortadan kaldırılmasını ifade eder.
Soybağının Reddi Sebepleri Nelerdir?
Türk Medeni Kanunumuz soybağının reddi sebeplerini çocuğun evlilik içinde ana rahmine düşmesi ve evlenmeden önce veya ayrı yaşama sırasında ana rahmine düşmesine göre farklı şekillerde düzenlemiştir.
a-) Çocuk evlilik içinde ana rahmine düşmüşse;
Medeni Kanun 287/2 maddesine göre; ‘’Evlenmeden başlayarak en az yüz seksen gün geçtikten sonra ve evliliğin sonra ermesinden başlayarak en fazla üç yüz gün içinde doğan çocuk evlilik içinde ana rahmine düşmüş sayılır.’’
Medeni Kanun evlilik içinde ana rahmine düşmüşse, o evlilikteki kocanın baba olma olasılığını çok güçlü gördüğünden, babalık karinesini çürüterek, çocuk ile baba arasındaki soybağını kaldırmak isteyen davacıyı ağır bir ispat yükü altına sokmuştur. Bu, cinsel ilişkinin imkansızlığı ispatı veya çocuğun kocanın cinsel ilişkisinden olmasının imkansızlığı ispatıyla gerçekleştirilebilir. Kocanın çocuğunun babası olmasından kuşku duyulmasına sebep olan olgular soybağının reddi için yeterli olmayacaktır.
b-) Çocuk evlenmeden önce veya ayrı yaşama sırasında ana rahmine düşmüşse;
Medeni Kanun 288/1 maddesine göre; “Çocuk evlenmeden önce veya ayrı yaşama sırasında ana rahmine düşmüşse, davacının başka kanıt getirmesi gerekmez. “
Bu ihtimalde babalık karinesinin çürütülmesi çok daha kolay ispatlanabilir duruma getirilmiştir. Davacının bu hususu ispatlaması halinde babalık karinesi çürütülmüş olacaktır.
Soybağının Reddi Davasını Kimler Açabilir?
Bu davayı kural olarak koca ve çocuk açabilir. Koca bu davayı ana ve çocuğu davalı göstererek açar. Çocuk ise koca ve anayı davalı göstererek bu davayı açabilecektir. Çocuk ergin değilse bu davayı kendisi için atanan kayyım açabilecekken, ergin ise davayı bizzat kendisi açabilecektir.
İstisnai olarak çocuk ve koca dışındaki bazı kimselerde bu davayı belirli şartlar altında açabilirler. Medeni Kanun 291/1 maddesinde, dava açma süresinin geçmesinden önce kocanın ölmesi veya gaipliğine karar verilmesi ya da sürekli olarak ayırt etme gücünü kaybetmesi hallerinde kocanın altsoyu, anası, babası veya baba olduğunu iddia eden kişiye de dava açma hakkı tanınmıştır.
Soybağının Reddi Davası Hangi Süre İçinde Açılabilir?
Koca, davayı, doğumu ve baba olmadığını veya ananın gebe kaldığı sırada başka bir erkek ile
cinsel ilişkide bulunduğunu öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl içinde açmak zorundadır.
Çocuk, davayı, ergin olduğu tarihten itibaren bir yıl içinde açmak zorundadır.
Ergin olmayan çocuğa atanacak kayyımın dava açma hakkı ise, atama kararının kendisine tebliğinden başlayarak bir yıllık süreye tabidir.
Soybağının Reddi Davasında Yetkili ve Görevli Mahkeme Neresidir?
Medeni Kanun 283. maddesinde soybağına ilişkin davalarda, taraflarda birinin dava veya doğum sırasındaki yerleşim yeri mahkemesi yetkili kılınmıştır. Görevli Mahkeme ise aile mahkemeleridir.
Soybağının Reddi Kararının Sonuçları Nelerdir?
Soybağının reddi kararı yenilik doğuran hüküm niteliğindedir. Hükmün kesinleşmesiyle birlikte, çocuk ile koca arasındaki soybağı geçmişe etkili olarak, çocuğun doğumu tarihinden itibaren ortadan kalkar. Çocuk baba yönünden soybağına sahip olmayan çocuk haline gelir. Çocuğun anne ile olan soybağı doğumla kurulduğundan bu hükümden etkilenmez.